nr 02 (209)   luty 2009

 

Rocznica urodzin Macieja Rataja

125 lat temu urodził się Patron naszego gminnego gimnazjum. Myślę, że z okazji tej okrągłej rocznicy warto przypomnieć i przybliżyć czytelnikom Wiadomości Żmigrodzkich jego sylwetkę.

Maciej Rataj przyszedł na świat 19 lutego 1884 r. jako siódme dziecko Józefy i Wojciecha Ratajów. Jego rodzice mieli czteromorgowe gospodarstwo niedaleko Lwowa - we wsi Chłopy, pow. Rudki.

W wieku sześciu lat Maciek rozpoczął naukę w szkole ludowej w rodzinnej wiosce, kontynuował ją w pobliskim Komarnie, a potem został uczniem IV Gimnazjum we Lwowie. W czerwcu 1904 r. z wyróżnieniem zdał egzamin dojrzałości, a następnie rozpoczął studia na Uniwersytecie Lwowskim, wybierając jako kierunek filologię klasyczną.

Obok nauki młody Rataj zajmował się również działalnością społeczną i oświatową. Już w czasie pobytu w gimnazjum angażował się w pracę kółek samokształceniowych, następnie wstąpił do związanego z ruchem ludowym Koła Towarzystwa Szkoły Ludowej im. Tadeusza Kościuszki we Lwowie i prowadził odczyty dla ludności wiejskiej. Po ukończeniu studiów w 1908 r. podjął pracę nauczyciela łaciny, greki i filozofii w macierzystym IV Gimnazjum. W 1913 r. wyjechał wraz z żoną do Pełkiń pod Jarosławem, gdzie objął obowiązki nauczyciela synów księcia Witolda Czartoryskiego. We wrześniu 1918 r. przeniósł się do Zamościa, by zostać nauczycielem w Królewsko-Polskim Gimnazjum Męskim.

Rataj aktywnie działał na rzecz budowania zrębów niepodległości Polski: w 1918 roku brał udział w wiecu niepodległościowym zorganizowanym w Zamościu, przemawiał na spotkaniach, organizował Straż Obywatelską, a także publikował na łamach "Gazety Zamojskiej”.
W styczniu 1919 r. został wybrany na posła do Sejmu Ustawodawczego z zamojskiej listy PSL "Wyzwolenie". W pierwszym parlamencie odrodzonej Ojczyzny pracował w komisjach: oświaty, spraw zagranicznych i konstytucyjnej. W dramatycznym okresie wojny polsko-bolszewickiej został członkiem Rady Obrony Państwa. i objął stanowisko ministra wyznań religijnych i oświecenia publicznego.

1 grudnia 1922 r. Maciej Rataj wybrany został marszałkiem Sejmu, a po zabójstwie prezydenta Gabriela Narutowicza - 16 grudnia 1922 r. przejął obowiązki głowy państwa. Ponownie przejął obowiązki Prezydenta Rzeczypospolitej w dniu 14 maja 1926 r., w czasie zbrojnego zamachu stanu dokonanego przez Józefa Piłsudskiego. W okresie rządów sanacji -po aresztowaniu we wrześniu 1930 r. W. Witosa, W. Kiernika i innych przywódców - kierował krajową organizacją PSL "Piast", a marcu 1931 r. został redaktorem opozycyjnego "Zielonego Sztandaru". Jako jeden z niewielu prominentnych polityków pozostał w kraju po wybuchu II wojny światowej i zaangażował się w działania Głównej Rady Politycznej przy Służbie Zwycięstwu Polski. Za działalność konspiracyjną został dwukrotnie aresztowany przez Niemców, następnie rozstrzelany 21 czerwca 1940r. Jego ciało ekshumowano i uroczyście pochowano w 1946 r. na cmentarzu w Palmirach.

Droga życiowa Macieja Rataja wiedzie od biednej kresowej wsi, poprzez koleje szczeble edukacji, pracę nauczycielską, działalności społeczną i polityczną, aż do najwyższych funkcji i zaszczytów państwowych. Swej patriotycznej postawy nie zawahał się potwierdzić i przypłacić życiem. Chciałbym mieć nadzieję, że sylwetka i działalność Patrona jest i będzie w przyszłości wyrazistym drogowskazem dla naszej gimnazjalnej młodzieży.

Józef Łysikowski
emerytowany dyrektor Gimnazjum im. Macieja Rataja
w Żmigrodzie

menu

 
 
 
Wiadomości Żmigrodzkie
rss wykonanie
Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług, personalizacji reklam i analizy ruchu. Informacje o sposbie korzystania z witryny, udostępniamy partnerom społecznościowym, reklamowym i analitycznym. Korzystając z tej strony, wyrażasz na to zgodę.