Ludzie listy piszÄ…
Klisze pamięci
W tym roku minęła 50. rocznica inwazji wojsk Układu Warszawskiego na Czechosłowację. Na ten temat napisano już sporo artkułów i książek. Nakręcono kilka filmów, zarówno dokumentalnych jak i fabularnych. Wydaje się, że wiedza na ten temat już prawie została w pełni poznana.
Moje wspomnienia z sierpnia 1968 r dotyczÄ… tylko jednego momentu wydarzeÅ„, widzianych oczami dziecka. W sierpniu 1968 r miaÅ‚em pięć lat. ByÅ‚em wówczas u dziadków w Niezgodzie. GdzieÅ› w poÅ‚owie sierpnia, dokÅ‚adnej daty nie pamiÄ™tam, po poÅ‚udniu, przez NiezgodÄ™ przejechaÅ‚a kolumna wojsk sowieckich w kierunku Å»migrodu. PeÅ‚no żoÅ‚nierzy w samochodach ciężarowych, czoÅ‚gi i transportery gÄ…sienicowe na platformach oraz transportery koÅ‚owe, „Å‚aziki”. PatrzyÅ‚em jak urzeczony na zamontowane karabiny maszynowe na samochodach, dziaÅ‚ka itp. - to robiÅ‚o wrażenie.
Już nie wiem kto przyniósÅ‚ wiadomość, że jeden z samochodów nie wyrobiÅ‚ na zakrÄ™cie i uderzyÅ‚ w Å›cianÄ™ klubo-kawiarni. DrogÄ… szli i jechali mieszkaÅ„cy Niezgody w tamtym kierunku, by samemu zobaczyć to zdarzenie. PoszedÅ‚em i ja. Faktycznie, samochód ciężarowy ciÄ…gnÄ…Å‚ za sobÄ… przyczepÄ™, która uderzyÅ‚a w róg budynku. SiÅ‚a uderzenia musiaÅ‚a być duża, bowiem przyczepa leżaÅ‚a przewrócona po przeciwnej stronie, przy dawnym sklepie spożywczym. KrÄ™ciÅ‚o siÄ™ tam sporo mieszkaÅ„ców, no i oczywiÅ›cie żoÅ‚nierzy. W klubo-kawiarni zastaÅ‚em paniÄ… GostomskÄ…, która pospiesznie sprzedawaÅ‚a jakieÅ› sÅ‚odycze i mówiÅ‚a każdemu, że zaraz zamyka. W rogu pomieszczenia byÅ‚ wybity otwór, mnóstwo gruzu i ogólny nieÅ‚ad. Na szczęście nikomu nic siÄ™ nie staÅ‚o. Sowieci jakoÅ› specjalnie nie przejmowali siÄ™ tym wypadkiem - ktoÅ› graÅ‚ na harmoszce, paru już byÅ‚o „wypitych”, do mieszkaÅ„ców odnosili siÄ™ spokojnie.
Klubo-kawiarnia byÅ‚a zamkniÄ™ta przez kilka dni. Podobno sami sowieci przysÅ‚ali ekipÄ™, która szkody naprawiÅ‚a. Nikt nie wiedziaÅ‚, dokÄ…d jadÄ… i w jakim celu. „MusiaÅ‚o być coÅ› ważnego, bo ostatni raz przez NiezgodÄ™ czoÅ‚gi jechaÅ‚y w czerwcu 1956 r na PoznaÅ„”, mówiono. Dopiero kilka dni później, z Radia Wolna Europa, mieszkaÅ„cy Niezgody dowiedzieli siÄ™ celu przejazdu wojsk sowieckich.
Tyle zapamiętałem z tego czasu. Może ktoś wie coś więcej na ten temat, przecież kolumna przejeżdżała także przez inne miejscowości. Warto o takich zdarzeniach pisać, bo nie zawsze o nich są ślady źródłach.
Andrzej Manasterski
historyk