archiwum - 09 - styczeń

Tym, którzy przyjdą po nas (cz.IV)

Styczeń to miesiąc w którym obchodzimy dzień babci i dzień dziadka. Kupujemy dla nich prezenty, kwiaty, składamy życzenia. To wszystko jest bardzo miłe i potrzebne. Święta są po to żeby rozweselały nasze codzienne życie. Święta należy obchodzić, celebrować, ale czy w tym wszystkim nie zapominamy o najważniejszym o naszych kochanych babciach i dziadkach. Czy 21, 22 stycznia nie stał się kolejnym komercyjnym świętem i pretekstem do kupowania prezentów? Radio, telewizja nie pozwoliły nikomu zapomnieć, że naszej babci i dziadkowi należy podarować jakiś upominek. Reklamy podpowiadały mnóstwo pomysłów, ale czy podpowiadały, w jaki sposób sprawić największą radość babci i dziadkowi? Może wystarczyłoby zwyczajnie złożyć wizytę, uśmiechnąć się, ucałować, porozmawiać. To często jest o wiele cenniejsze niż najdroższe prezenty. Nasze babcie i dziadkowie mają tyle ciekawych rzeczy do opowiedzenia i z pewnością zrobią to bardzo chętnie. Zechciejmy z nimi porozmawiać, wysłuchać - to najpiękniejszy prezent.
Bohater naszych opowiadań pan Zbigniew Jurecki to także ukochany dziadek swoich wnuków. Dziś im i nam-czytelnikom opowiada kolejną wspaniałą historię o swoim życiu.

Wschodni front powoli przesuwał się na zachód. Dowództwo naszego zgrupowania wydzieliło grupę rajdową pod dowództwem majora Roszkowskiego. Zadaniem grupy było udać się w okolicę Małoryty, by z tego rejonu zbierać dane o sile i ruchach niemieckich wojsk. Uzyskane wiadomości miały być przesyłane drogą radiową do Głównego Sztabu partyzanckiego. Grupa miała zadanie nawiązania kontaktów z polskimi ośrodkami na tym terenie, oraz miała dokonać rozpoznania warunków forsowania rzeki Bug. Wyruszyliśmy pod koniec stycznia 1944 roku. Dosyć długo trwał nasz marsz po bezdrożach. Od czasu do czasu zachodziliśmy do ludzkich osiedli dla zdobycia czegoś do jedzenia i ogrzania. Dokuczało przemęczenie i niedosypianie. Nie sprawiało to większych trudności, ludność przychylnie była nastawiona do nas, a grupa nasza nie była liczna. Niejednokrotnie zmęczeni całonocnym marszem zachodziliśmy nad ranem do mieszkań, by się ogrzać i trochę odpocząć. Na widok śpiących spokojnie w łóżkach ludzi nachodziła mnie myśl, ze pół życia bym dał za jedną spokojnie przespaną w ciepłym łóżku noc. Teren obsadzony był jednostkami węgierskimi oraz Własowcami na służbie niemieckiej. Własowcami nazywano potocznie żołnierzy jednostek organizowanych w ramach wermachtu, przez byłego generała rosyjskiego Andreja Wlasowa o innych generałów.
Poruszanie się w takich warunkach było dosyć trudne, tym bardziej, że grupa nasza była zbyt szczupła, by wdawać się w walkę z wrogiem. Zadaniem naszym była daleko posunięta konspiracja, by jak najdłużej utrzymać się w terenie. Zaszyliśmy się w lesie otoczonym bagnami. Dniem i nocą czuwała na niej placówka, uzbrojona w ręczny karabin maszynowy. Zbudowaliśmy dosyć dużą ziemiankę i kilka szałasów z drzewa, które częściowo chroniły nas przed zimnem i opadami. Zrobiliśmy również szałas dla czterech koni jucznych, które w czasie marszu dźwigały na grzbietach radiostację oraz amunicję zapasową. Nie łatwe w tych warunkach zadania miał nasz szef zaopatrzenia Grylak. Bywały takie dni, że nie było co jeść. Nasz szef przy swoim sprycie i zdolnościach, jakie w tym kierunku przejawiał, potrafił temu zaradzić.
Pewnego razu nie było chleba, a w odległej miejscowości był młyn, który robił mąkę na potrzeby okupanta. Grylak z kilkom partyzantami pojechał tam, mąkę zabrał a młynarzowi zostawił pokwitowanie, by mógł się czym okazać władzom niemieckim. Młynarz dodatkowo poprosił by uderzyć go kilka razy w twarz, tak żeby to było widoczne, bo obawiał się, że Niemcy mogą podejrzewać go, ze dobrowolnie oddał mąkę partyzantom. W drodze powrotnej nasz zaopatrzeniowiec zatrzymał się w następnej wiosce mąkę podzielił gospodyniom z prośbą by napiekły chleba. Rano przywiózł pełen wóz ciepłego, jeszcze parującego chleba.
Dosyć długo jak na partyzantów przebywaliśmy w tym miejscu. Małymi grupkami udawaliśmy się w teren dla zdobywania informacji o nieprzyjacielu. Uzyskane wiadomości zwiadowcy przekazywali dowódcy na podstawie, których sporządzał on meldunki, przekazywane drogą radiową do Sztabu Partyzanckiego.
Mimo, że zachowywaliśmy daleko posuniętą konspirację i ostrożność, bo staraliśmy się nawet ognia nie palić, by unoszący się nad lasem dym nie zdradzał naszej obecności. To od kilku dni niemiecki samolot rozpoznawczy, tak zwana „Rama” krążył nad lasem. Z pewnością rejestrował wszelkie podejrzane ruchy i wszystko co mogło świadczyć o obecności człowieka w tej leśnej głuszy. Przemieszczający się jakiś cień, jakiś dymek, blask słońca odbity od gładkiej powierzchnie rynsztunku partyzanckiego. Płonące ognisko, niezawodne źródło ciepła ogrzewające tych, którym las zastępował dom rodzinny. Latał dosyć nisko, ale nie strzelaliśmy do niego. Sądziliśmy, że nie zauważy nic takiego, co by miało związek z naszą obecnością i da nam spokój.
Wczesny świt zaczynał srebrzyć wierzchołki drzew. Na śpiących partyzantów krzyk wartownika, „Alarm” podziałał jak wiadro zimnej wody wylanej na głowę. Zerwałem się, uderzyłem głową o niski sufit ziemianki. Chwyciłem automat w jedną rękę buty i kożuch w drugą. Wybiegam na zewnątrz, ubieram się w pośpiechu. Słychać jak na oddalonej o kilkaset metrów placówce długimi seriami zachłystuje się erkaem kaprala Tomczaka, który tej nocy z kilkoma ludźmi pełnił służbę na jedynej drodze wiodącej do naszego obozu. Nie zdążyłem się jeszcze ubrać, a już nieprzyjacielski cekaem zagdakał długą serią. Strzelanina wypełniła cały las. Nieobeznanemu w leśnej walce mogło się zdawać, że strzela kilkadziesiąt karabinów maszynowych, bo echo powielało głosy strzelaniny. Na przyjęcie walki nie mogliśmy sobie pozwolić. Mogło to skończyć się likwidacją grupy, a w tym wypadku najważniejsza była radiostacja. Nie można było ryzykować by wpadła w ręce wroga. Strzelanina wzmagała się i przybliżała zarazem. Jest więcej niż pewne, że nasza placówka wycofuje się, a w ślad za nią posuwa się wróg. W tej sytuacji major wydaje rozkaz wycofania się do następnego masywu leśnego oddalonego o kilka kilometrów. Dostać się tam nie będzie łatwo, przestrzeń tą trzeba przejść po kruchym lodzie pokrytym cienką warstwą śniegu. Pierwsza wycofuje się radiostacja z obsługą. Radiostację przytroczyliśmy na koniu powierzonemu mojej opiece. W pośpiechu ciągnę konia w kierunku bagna, ale już po kilku krokach lód pod koniem załamuje się. Koń wpada po brzuch w grzęzawisko. Nie ma czasu by konia ratować. Zostawiam go a radiostację, która składała się z trzech elementów niesiemy na plecach. Zapadamy się co chwila w lodowatym bagnie. Zmęczeni, mokrzy brudni od błota wycofujemy się bez strat w ludziach. Straciliśmy tylko cztery konie. Umilkły strzały, wróg nie miał ochoty kąpać się w bagnie. Był to węgierski batalion na służbie niemieckiej. Idziemy przez nieznane okolice, wkoło głuchy las, siwe mchy oplatają pnie drzew. Karłowate drzewa stoją ciche i zadumane. Drożyna, po której idziemy - dzika i nieuczęszczana. Nogi się ślizgają. Pod wpływem ciepła z rozgrzanych ciał mokra odzież paruje na plecach.
Po kilku dniach dołączyliśmy do oddziału, który przygotowuje się do wymarszu za Bug. Z ogromnym napięciem czekamy na rozkaz wymarszu, który wreszcie został wydany 20 marca. Marsz przebiega dosyć sprawnie, chociaż piesi partyzanci bardzo odczuwają trudy marszu. Nam zwiadowcom jest o wiele lżej, drogę pokonujemy przy pomocy końskich nóg. Zatrzymujemy się na odpoczynek w małej wsi położonej wśród lasu.
Jest dzień 23 marca, zimny, posępny. Na rozpoznanie terenu dowódca zwiadu wysłał czterech zwiadowców. Reszta śpi w stodole, ci których sen nie morzy wałęsają się po obejściu, czekają rozkazu, by dosiąść koni i udać się w wyznaczonym przez dowódcę kierunku. Siedzimy we czterech w ciasnej, niskiej chałupie. Każdy pogrążony w różnych, sobie tylko wiadomych rozmyślaniach. Wiecie chłopaki przerwałem długie milczenie. Coś mnie dzisiaj tak smutno a myśli uporczywie wracają do rodziny. Gdzie teraz jest? Jak żyje, a może już ich nie ma wśród żywych? Wciąż prześladuje mnie myśl, że gdybym był z nimi może byłoby im lżej. Jest dużo mężczyzn starszych, bardziej doświadczonych a do partyzantki nie poszli. Chcą za cudzymi plecami doczekać końca wojny i lepszych czasów. My nie chcemy pozować na bohaterów, nie sądzę byśmy kiedykolwiek żądali zaszczytów, czy wynagrodzeń. Ale czy potrafimy zachować zdrowie, normalne siły do pracy po wojnie? Radość życia. Co nam partyzantom, którym głód skręca kiszki, a wszy gryzą skórę bez zawodu, bez majątku, bez protekcji, a często i bez rodziny, da w zamian Ojczyzna? Czym odróżni od tamtych? Może nawet będziemy mieli stopnie odznaczenia. Oni będą mieli zdrowie, a co za tym idzie i pieniądze.
„Daj spokój, po co się martwić na zapas, co ma być to będzie” - przerwał moje rozważania Michał. „Rozkleiłeś się lepiej zaśpiewajmy jakąś piosenkę to ci przejdzie”. Może masz rację, ale lżej człowiekowi na sercu, gdy podzieli się z kimś swoimi myślami. Teraz i pieśni nie wesołe, ale jeżeli sądzisz, że śpiew pomaga. W życiu człowieka bywają takie momenty, o których lepiej nie myśleć.
Zakończenie dzisiejszej opowieści nie nastraja zbyt optymistycznie, ale takie właśnie były trudne czasy wojenne. Przychodziły momenty zwątpienia, przygnębienia i niełatwo było o uśmiech na twarzy. Nasze babcie i dziadkowie zostały w okrutny sposób doświadczone przez los. Czas jednak leczy rany i dziś często to pogodni ludzie, którzy w szczególny sposób zasługują na szacunek.

Tomek Nowik s.a.

[PANEL PRAWY]