Z kroniki Szkoły Podstawowej w Kliszkowicach...

Jak wspominałem w poprzednim wydaniu WŻ, obecnie poszukuję i gromadzę materiały do nowopowstającej książki o obszarze wiejskim gminy Żmigród. Tym razem podzielę się częściowo wpisami z pierwszych lat powojennych z kroniki nieistniejącej już Szkoły Podstawowej w Kliszkowicach. Także do tej pozycji dotarłem dzięki uprzejmości pani Ireny Skoczylas oraz panów Stanisława i Waldemara Kupisińskich.
Jak zawsze zachowano oryginalną pisownię. Życzę przyjemnej lektury!

Kilka słów tytułem wstępu (napisano w l. 1945-47): „Obecny budynek szkolny powstał około 1936 roku. Do tego czasu szkoła mieściła się w sąsiednim bardzo starym domu. Budynek posiada 2 izby lekcyjne, pokój nauczycielski i mieszkanie nauczycielskie na parterze oraz dwa mieszkania nauczycielskie na facjacie. Są urządzenia wodociągowe, kanalizacyjne i elektryczne podniszczone i od zakończenia działań wojennych nieczynne.(...)”

„Łącznie z budynkiem szkolnym wieś Klejsiowice Wielkie [ówczesna nazwa miejscowości] składa się z 35 domów, mieszkańców liczy sobie 180. Dwa domy zniszczone są zupełnie. Malutka to wioseczka i biedna. Zamieszkała jest w przeważającej ilości przez repatriantów zza Buga. Kilka rodzin to przesiedleńcy z województw centralnych Polski. Autochtonów nie ma. Mieszkańcy trudnią się rolnictwem. Jest też jedna rodzina robotników (...).”

Wieś leży „na granicy powiatu Milicz. Sama dla siebie stanowi gromadę, a wraz z innymi gromadami - gminę Żmigród. (...) Sąsiadują Klejsiowice Wielkie z Klesiowicami Małymi, z Labisicą i Marzęcinem.(...)”

„Pewna część mieszkańców Klejsiowic W. pochodzi z Polesia. Wyjechali oni stamtąd po zakończonej wojnie razem ze swą nauczycielką, wdową po nauczycielu, obywatelką Sosenkiewiczową Marią z synkiem Bogusiem. Cieszyli się ci wszyscy mieszkańcy wraz z wszystkimi mieszkańcami Klejsiowic, że będą mieć swoją, z ich stron pochodzącą, ich stosunki znającą nauczycielkę. Przyjechała ona na początku jesieni 1945 roku i zamieszkała z synkiem w budynku szkolnym na facjacie. A było to po opuszczeniu szkoły jako magazynu zbożowego, i wsi przez żołnierzy Armii Czerwonej. (...)”

„Otwarcie szkoły. Każdy początek jest ciężki. Nic też dziwnego, że prace w związku z organizacją szkoły zajęły obywatelce Sosenkiewiczowej Marii tydzień czasu (od dnia 1 października do dnia 7-go tegoż miesiąca roku 1945). Z zapałem wzięła się pierwsza nauczycielka do prac organizacyjnych i dnia 8 października 1945 roku brama polskiej szkoły na wiecznie polskiej ziemi została dla dziatwy polskiej otwarta. W dniu otwarcia szkoły uczęszczało 36 uczniów do klasy I, II i III.”

„(...) ubóstwo [we wsi], złe warunki życiowe nauczycielstwa i wynikające stąd nieposzanowanie nauczyciela doprowadziły do tego, że ob. Sosenkiewiczowa Maria na własną prośbę przenosi się do Garbców. Opuszczenie Klejsiowic nastąpiło 15 grudnia 1947 r.”

„Dnia 15 grudnia 1947 r. przybywa do Klejsiowic nowy nauczyciel - ob. Raniżowski Antoni. Przybywa ze szkoły w Garbcach na miejsce obywatelki Sosenkiewiczowej. Na przywitanie nowego nauczyciela zeszła się wszystka dziatwa szkolna. Mieszkańcy zaofiarowali swą pomoc w urządzeniu mieszkania nauczycielskiego. Obowiązki woźnego szkoły spełnia nadal ob. Józefa Włodarczyk mieszkająca w „starej szkole”.”

„10 stycznia 1948 r. nauczyciel ob. A. Raniżowski urządza zebranie nauczycielskie - pierwsze. Zebranie to odbyło się wspólnie z zebraniem gromadzkim. Sołtysem gromady jest rolnik ob. Józef Heliński. (...)”

„10 lutego 1948 r. - Urządzenie zabawy karnawałowej dla dzieci staraniem Zarządu Komitetu Rodzicielskiego z inicjatywy nauczyciela. Dzieci i ich rodzice są bardzo zadowolone. Nastąpiło pewne serdeczniejsze zbliżenie rodziców ze szkołą.”

„24 kwietnia. Święto Lasu. Wszystkie dzieci, nawet te najmłodsze, udają się do pobliskiego lasu. Sadzenie drzew przez dzieci. Każde dziecko zostawia kartę ze swym nazwiskiem na posadzonym drzewku. Drzewka sadzą wspólnie z dziećmi ze szkoły w Labisicy. (...)”

„1 maja. Święto Pracy. Wozami pięknie umajonymi wyruszają dzieci do Żmigrodu na uroczyste nabożeństwo. Biorą udział w pochodzie, wiecu, a następnie udają się do odświętnie przystrojonej sali na uroczystą akademię ku czci Święta Pracy.
2 maja. A dnia następnego starsi uczniowie z kl. IV biorą udział w zbiórce ulicznej na zwalczanie analfabetyzmu.”

„12 czerwca 1948. Wieś nazywa się obecnie Kliszkowice. Dawniej, za czasów panowania Niemców na polskim Śląsku, zwała się wieś Glieschwitz - polska nazwa zniekształcona w ustach Niemców. Mimo wszystko trąciło to polskością. [Dlatego] z Glieschwitz zrobili Niemcy Freiersdorf.”

„26 czerwca 1948. Uroczyste zakończenie roku szkolnego 1947/48. Wozami udają się dzieci do kościoła w Żmigrodzie na nabożeństwo. Wróciwszy do szkoły, zastają w niej rodziców. Nauczyciel zapoznaje ich o osiągnięciach i niedomaganiach szkoły. Wypowiadają się rodzice (z nieśmiałością) oraz dzieci. Następnie dziatwa szkolna popisuje się deklamacjami, śpiewami i inscenizacją. Rozdanie świadectw.”

„30 stycznia 1949. Dzięki staraniom szkoły o zwiększenie prenumeratorów czasopism „Rolnik Polski” i „Przyjaciółka” szkoła otrzymuje nagrodę w postaci powieści dla młodzieży pt. „W grodzie żaków” Anieli Gruszeckiej.
We wsi istnieje punkt biblioteczny. W uroczystym otwarciu tegoż w dniu 16 stycznia br. wzięła udział dziatwa szkolna (...).”

„Od 1 września 1956 r. nauczycielką kierującą szkoły została Krassowska Nadzieja przeniesiona na własną prośbę ze szkoły podstawowej w Rudzie Żmigrodzkiej na miejsce kolegi Biesagi Witolda. (...)”


Podczas wertowania Kroniki, poprowadzonej do 1970 r., zaintrygował mnie jeden fakt - ktoś wyrwał strony między rokiem szkolnym 1948/49 a 1956/57. Dlaczego? Dodam, że już nie pierwszy raz spotykam się z czymś takim przy innych kronikach z okolicy (dotyczy to mniej więcej tych samych lat).



Wydarzenia z Kroniki SP w Kliszkowicach wybrał:

Paweł Becela