archiwum - 05 - luty

2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024 2025 2026

Powiatowy i Strefowy Turniej Piłki Nożnej

Historia szkoły podstawowej w Żmigrodzie cz. IV

Powiatowy i Strefowy Turniej Piłki Nożnej

Historia szkoły podstawowej w Żmigrodzie cz. IV

Nadpobudliwość (część I)

Coraz więcej wiemy o problemie, który dotyka około 15 % naszych dzieci. Chodzi o zespół nadpobudliwości psychoruchowej. Jak stwierdzić, czy nasze dziecko ma taką dolegliwość, kto rozpoznaje problem, kto jest w stanie pomóc dziecku? Na te pytania udziela odpowiedzi Marzena Żoboklicka, lekarz psychiatra pomagający dzieciom z naszego środowiska w Poradni Pedagogiczno- Psychologicznej w Żmigrodzie.

Co to jest nadpobudliwość?
Nadpobudliwość jest prawdopodobnie najbardziej powszechnym lub popularnym określeniem psychologicznych problemów okresu dzieciństwa, fachowo nazywanym zespołem nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi, czyli „attention deficyt hyperactivity disorder” w skrócie ADHD.
Inne terminy, którymi posługują się specjaliści, to zaburzenia hiperkinetyczne, minimalne dysfunkcje mózgu oraz zaburzenie z deficytem uwagi.

Objawy
Zaburzenie to charakteryzuje się obecnością trwałych wzorców zachowania układających się w triadę objawów: problemy z utrzymaniem uwagi, z kontrolą impulsywności oraz nadmierna ruchliwość. Objawy te muszą być niewspółmierne do wieku i poziomu rozwoju dziecka. Nasilenie objawów może być różne w zależności od sytuacji, w której jest dziecko. Tam gdzie wymagany jest wysiłek umysłowy lub konieczna dłuższa uwaga mogą być szczególnie wyraźne. Za to w nowej sytuacji, w indywidualnym kontakcie cechy nadpobudliwości mogą być wręcz niezauważone.
Dzieci nadpobudliwe najczęściej wiedzą, co powinny zrobić, jednak zazwyczaj tego nie robią. Znają reguły, ale z ich stosowaniem jest trudniej. Impulsywność, czyli realizowanie natychmiastowe pomysłu bez przewidywania skutków uniemożliwia im wykorzystanie swojej wiedzy. Rozmawiając z dzieckiem nadpobudliwym o zasadach zachowania przed wejściem na ulicę prawidłowo wymienią zasady. Za pięć minut mogą wbiegnąć na ulicę, ponieważ coś ich zainteresowało po jej drugiej stronie. Nieprzewidywanie konsekwencji powoduje, że łatwo takie dziecko namówić do „głupich rzeczy”, a tym samym szybko staje się ono „kozłem ofiarnym”. W grupie dzieci mają problem z podporządkowaniem się zasadom, zawsze się wyrywają, chcą być pierwsze, szybko są przez inne dzieci odrzucane. Z impulsywnością jest również związane brak umiejętności planowania. Rodzice tych dzieci mogliby wymienić szereg trudności wynikających z odrabiania lekcji. Najpierw wielogodzinne zasiadanie do tej czynności, potem szukanie zeszytu lub nagłe zajmowanie się innymi sprawami. Nie potrafią wykonać czynności po poleceniu, za to natychmiast oczekują realizacji tego co w danej chwili oczekują. Z tego powodu nie potrafią również czekać na nagrodę, a kara po godzinie od przewinienia nie odnosi żadnego rezultatu.
O nadruchliwości mówimy, gdy dziecko cechuje nadmierna, niczym nie uzasadniona aktywność ruchowa, oczywiście w porównaniu z innymi dziećmi w tym samym wieku. Sama nadruchliwość nie jest największym problemem, ale w połączeniu z impulsywnością stanowi mieszankę wybuchową. Nie przewidując konsekwencji dziecko w wielu sytuacjach naraża się na nieprzyjemne następstwa, np. w klasie biegając po klasie, albo idąc do kolegi, bo chce mu coś powiedzieć, naraża się na negatywne uwagi ze strony nauczyciela.
Oprócz konieczności pozostawania w ruchu i nieumiejętności przebywania w jednym miejscu może również pojawiać się niepokój w obrębie jednego miejsca. Często widzimy dzieci wiercące się na krześle, machające rękami czy nogami, bawiące się różnymi przedmiotami. Nadruchliwość można również połączyć z ich nadmierną gadatliwością, co przy połączeniu z impulsywnością kończy się dominowaniem na lekcjach, odpowiadaniem przed pytaniem lub nie na temat, przerywaniem dyskusji dorosłych, co wcale nie jest związane z brakiem kultury.
Trzecią cechą ADHD są zaburzenia uwagi. Wyobraźmy sobie jak byśmy działali, gdyby wszystkie sygnały z zewnątrz były dla nas jednakowo ważne, czy możliwa byłaby praca, jeżeli słyszelibyśmy rozmowy na ulicy i były dla nas interesujące. Dla dzieci nadpobudliwych rozpraszające są również jego własne myśli, często mówi się o nich „myślą o niebieskich migdałach”. W szkole koncentracja uwagi jest szczególnie ważna, stąd najwięcej problemów w tym środowisku. Musimy pamiętać, że dla nich ważny jest śpiew ptaka, autobus przejeżdżający za oknem, kolorowy zeszyt leżący na sąsiedniej ławce i są to sygnały równoważne. Jest to objaw, a więc rzecz niezależna od dziecka. Często słyszę, że są leniwe ponieważ przed telewizorem lub komputerem potrafią skupić się nawet kilka godzin. To prawda, dzieci mogą się dobrze koncentrować na jednej, pasjonującej czynności, nie mają jednak zdolności ukierunkowania swojej uwagi. Oczywiście istnieją inne zespoły chorobowe lub problemy, gdzie występują pojedyncze, wyżej wymienione objawy.

Rozpoznanie
Przed postawieniem właściwego rozpoznania konieczna jest informacja z różnych środowisk dziecka, dokładny wywiad, wykluczenie innych chorób czy upośledzenia umysłowego. Ważne są badania psychologiczne i pedagogiczne, gdyż często ADHD towarzyszą specyficzne zaburzenia umiejętności szkolnych (np. dysleksja).
Postawienie właściwej diagnozy zapoczątkowuje żmudny proces terapeutyczny. Nie wystarczy informacja do szkoły o rozpoznaniu, pracę z dzieckiem trzeba już zacząć w domu. Wymaga to ogromnego wysiłku, wielu godzin, powtarzania tych samych czynności, utrwalania nawyków. Jeden błąd powoduje nawrót wcześniejszych nieprawidłowych zachowań. Nawet najbardziej wytrwali i cierpliwi rodzice często przeżywają chwile rozczarowania, poczucia bezsilności. Poczucie własnej niekompetencji, poczucie winy, bardzo utrudnia pomoc dziecku. Zbyt wygórowane oczekiwania, zakładanie „wyleczenia” też uniemożliwia właściwe postępowanie. Stworzenie przyjaznego środowiska jest bardzo ważne dla samooceny tych dzieci, gdyż ona jest najbardziej narażona. Ciągle słyszy „przestań, nie wolno, to głupie”, gdyż jego zachowanie jest bardzo uciążliwe dla otoczenia, a pozytywne postępowanie wręcz niezauważalne. Często szuka środowiska, gdzie go zaakceptują, niestety najczęściej są to osoby nieakceptowane społecznie.

Gdzie szukać pomocy?
Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna w Żmigrodzie,
ul. Rybacka 17, tel.385-30-02

Opracowała Marzena Żaboklicka -lekarz psychiatra konsultant w Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w Żmigrodzie

[PANEL PRAWY]