archiwum - 08 - listopad

2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024 2025 2026

Wyszperane w kronice naszego miasta cz. 2

Do drugiej części rozpoczętego w poprzednim numerze WŻ cyklu artykułów wybrałem kilka ciekawszych wydarzeń z listopada i grudnia. Życzę przyjemnej lektury.

5. listopada 1779 roku w wieku 62 lat zmarł we Wrocławiu książę Franz Adrian von Hatzfeldt. Jego ciało zostało 10. listopada uroczyście sprowadzone do Żmigrodu, a władze miejskie towarzyszyły mu od granic księstwa. Przy kaplicy na Wrocławskim Przedmieściu w Żmigrodzie kondukt zatrzymał się, ciało zdjęto z wozu i mistrzowie cechowi przenieśli je aż do drzwi kościoła, skąd przedstawiciele magistratu zanieśli je przed ołtarz.
Dzięki księciu Franzowi Adrianowi powstało niemal stumetrowe skrzydło pałacu w Żmigrodzie (dziś nie ma już po nim śladu) i odbudowano zniszczony przez oblężenie w 1760 Pałac Hatzfeldtów we Wrocławiu. Zmarły osierocił małoletniego syna - Friedricha Carla
(ur. 7.08.1773), nad którym opiekę objął biskup wrocławski, baron Rothkirch.

Listopad 1866: Po tym, jak został zawarty pokój z królem Saksonii, jego królewska mość zarządził ogólne święto pokojowe we wszystkich pruskich landach na 11 listopada 1866. Święto rozpoczęło się uroczyście. Już od wczesnych godzin porannych prawie każdy dom był udekorowany flagami. Władze miasta zebrały się przed ratuszem i w uroczystym pochodzie udały się do kościoła na mszę dziękczynną. Po południu o godzinie trzeciej władze, urzędnicy i mieszkańcy zebrali się w hotelu „Zum Zepter” („Pod Berłem”) i w „Zum Weissen Adler” („Pod Białym Orłem” - obecnie dawna siedziba banku na rogu ul. PKWN i Kolejowej) na wspólnym uroczystym posiłku. We wspólnym jedzeniu w hotelu „Zum Zepter” brał udział książę von Hatzfeldt, jak też liczni goście z innego regionu. Po wzniesieniu toastu na cześć króla i zwycięskiego wojska zaśpiewano pełną humoru pieśń, którą skomponował sekretarz rady miasta Ballmann. Wieczorem każdy dom, nawet najbiedniejszy, był oświetlony. Na rynku zapalono pochodnie, które ze względu na łagodny wiatr nie chciały się palić. Nauczyciele i członkowie chóru śpiewali pieśń „Boże chwalimy cię” i inne. Na rynku zebrało się kilkaset ludzi. Książę wzniósł toast na cześć króla, burmistrz miasta wzniósł toast na cześć dzielnej armii pruskiej. Dalszy ciąg tych uroczystości miał miejsce 18 listopada w sali hotelu „Zum Weissen Adler”. Do hotelu byli zaproszeni wszyscy żołnierze, którzy aktualnie znajdowali się w mieście. Było ich 66. Ugoszczeni zostali obiadem na koszt miasta. Ponadto każdy dostał butelkę wina. Po jedzeniu odbyły się tańce i dla uczestników przyniesiono jeszcze beczkę piwa. Świętowanie przebiegało w wesołym nastroju, wznoszono liczne toasty.

14. listopada 1900 roku, w środę około ósmej wieczorem, przybył z wizytą do księcia von Hatzfeldt, cesarz Wilhelm II. Ulice, którymi Jego Wysokość przejeżdżał były bogato ozdobione i pięknie iluminowane. Miejskie stowarzyszenia i uczniowie utworzyli wiwatujący szpaler na drodze od dworca do zamku. W czwartek (15. listopada) cesarz oddał się polowaniu na bażanty i zające w pobliżu książęcego parku. Wraz z nim polował m.in. minister spraw wewnętrznych von Rheinhaben. Natomiast na wspólną kolację przybyli również książę i księżna von Meiningen. W piątek (16. listopada) o godzinie 11:50 cesarz opuścił Żmigród. Mieszkańcy miasta z burmistrzem Stammbergerem ponownie utworzyli wzdłuż ulic szpaler, aby w ten sposób pożegnać dostojnego gościa.
Kilka godzin później dotarła do Żmigrodu wiadomość, że już po przyjeździe do Wrocławia usiłowano zabić cesarza toporem, ale zamach nie udał się.

W niedzielę, 19. listopada 1882 roku, około godziny 2:30 w nocy, wybuchł pożar w cukrowni. Silny wiatr powodował szybkie rozprzestrzenianie się ognia. Na szczęście, z wielką trudnością, udało się uratować zachodnią część zabudowań fabrycznych.

21. listopada 1877 roku uruchomiono nowy zegar na wieży obecnego kościoła św. Stanisława Kostki (dawny ewangelicki) w Żmigrodzie. Stary zegar, na wieży kościoła katolickiego (obecnie św. Trójcy) był już w tak złym stanie, że postanowiono go wymienić. Wtedy powstał problem, na której wieży go umieścić. Zdania mieszkańców, jak i władz miejskich były podzielone. Zdecydowano się jednak na wyższą wieżę kościoła ewangelickiego. Zegar został wykonany w Głogowie za cenę 1683 Marki. Natomiast dostarczenie i montaż zegara powierzono miejscowemu zegarmistrzowi - panu Beckmann.

W niedzielę, 23. listopada 1874 roku, karczmarz (a wcześniej szewc) Gottlieb Linke (76 lat) wraz z małżonką Louise (69 lat) obchodził złote gody. Uroczystą mszę świętą celebrował siostrzeniec jubilatów pastor Lauterbach z Dzierżoniowa. Władze miejskie również wzięły w niej udział i pogratulowały dostojnym jubilatom.

2. grudnia 1867 roku na łące na prawym brzegu Sąsiecznicy znaleziono ciało mężczyzny, prawdopodobnie włóczęgi. Nie ustalono jego tożsamości. Nie stwierdzono również śladów świadczących o ewentualnym morderstwie. Najprawdopodobniejszą przyczyną zgonu było wycieńczenie.

4. grudnia 1898 roku, w sali hotelu „Zur Hoffnung” (stał na miejscu domu handlowego przy obecnym pl. Wolności) pod kierownictwem kantora Riedel'a przedstawiono oratorium „Elias”, autorstwa Mendelsohna. Wśród artystów byli m.in. Elsa Marnh z Wrocławia (sopran), Marie Kielhoffa z Wrocławia (alt) i Heinrich Seeliger ze Żmigrodu (Tenor), przy akompaniamencie orkiestry 50. regimentu piechoty z Rawicza.

7. grudnia 1859 roku, zmarł, w niemal ukończonym już 50. roku służby, ostatni kanclerz dawnego sądu książęcego w Żmigrodzie, królewski powiatowy ławnik sądowy, Josef von Rosenberg. Płyta nagrobna zmarłego zachowała się do dziś na cmentarzu parafialnym w Żmigrodzie.

Początek grudnia 1868: Po tym, jak w pierwszych dniach grudnia było dosyć zimno do - 8 stopni, to 7. grudnia było tak łagodnie, że na termometrach było już 10 stopni ciepła. 6. grudnia wiatr wiał mocno, a siódmego grudnia około południa zamienił się on w orkan, który szalał przez kilka godzin. Najstarsi ludzie nie pamiętali, aby coś takiego kiedyś przeżyli. Orkan ten, który według informacji gazetowych szalał w całym kraju, uszkodził mocno dachy budynków w Żmigrodzie. Jeszcze większe szkody wyrządził orkan w książęcych lasach, gdzie ponad setka drzew została złamana lub wyrwana z korzeniami. Szkody te oszacowano na 5 do 6 tysięcy talarów.

Nowością w historii Żmigrodu był akt chrześcijańskiego miłosierdzia i dobroczynności. Zmarła pani Kobe z domu Kröber, w swoim opublikowanym 19. grudnia 1857 roku testamencie przeznaczyła sumę 1000 talarów na dobroczynne fundacje. Suma pięćset talarów miała być zużyta na wsparcie biednych bez względu na wyznanie, a drugie pięćset talarów na opłacenie podręczników dla biednych ewangelickich dzieci szkolnych.
Podziękowania dla przyjaznej ludziom dawczyni! Niech ten szlachetny przykład znajdzie naśladownictwo!

Na podstawie: „Chronik von der Stadt Trachenberg”, O.L. Goedsche

?? ?? ?? ?? 2

[PANEL PRAWY]