Z bocianem na ty
W okresie letnim w czasie wychowu młodych lub jesiennych odlotów na południe znajdujemy ptaki, które z różnych względów nie mogą sobie dać rady na wolności. Niniejszy artykuł dostarcza informacji na temat życia ptaków oraz zasad postępowania podczas udzielania pomocy potrzebującym bocianom.
Ptak ten narażony jest na szereg zagrożeń spowodowanych przez człowieka i jego działalność m.in. przez: obniżenie poziomu wód gruntowych, melioracje odwadniające, przekształcenia użytków zielonych w pola uprawne, "zadrutowanie krajobrazu", zmiany pokryć dachowych i związane z tym przenoszenie się bocianów na czynne słupy energetyczne, stosowanie w rolnictwie plastikowych sznurków używanych do wiązania siana i słomy. Ptak ten wrażliwy jest na zmiany środowiska, a zwłaszcza na zmieniającą się dostępność zasobów pokarmowych. Stan populacji bocianów bardzo dobrze oddaje stan środowiska i w związku z tym bocian jest wykorzystywany, jako gatunek wskaźnikowy. Ponadto bocian jest tak zwanym gatunkiem osłonowym. Oznacza to, że chroniąc jego tereny żerowiskowe i miejsca gniazdowania chroni się wiele rzadkich gatunków roślin i zwierząt.
Bocian biały podlega w Polsce ochronie ścisłej, na mocy
Ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 o ochronie przyrody i
Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 28 września 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących zwierząt objętych ochroną. W świetle powyższych dokumentów zabrania się chwytania, zabijania, umyślnego płoszenia i niepokojenia ptaków, przechowywania ich jaj i wydmuszek, niszczenia gniazd, siedlisk i ostoi. Jednak w określonych okolicznościach zakazy te mogą zostać uchylone. Dzieje się tak w przypadku bocianów rannych bądź osłabionych, które wolno chwytać
„w celu udzielenia im pomocy weterynaryjnej i przemieszczenia do oÅ›rodków rehabilitacji zwierzÄ…t oraz przetrzymywania w tych oÅ›rodkach na czas odzyskania zdolnoÅ›ci samodzielnego życia i przywrócenia ich do Å›rodowiska przyrodniczego”. Zabronione jest dÅ‚uższe przetrzymywanie bocianów bez odpowiedniego zezwolenia.
Wyrzucone piskle
Zdarza siÄ™, że bociany wyrzucajÄ… z gniazda swoje pisklÄ™ta. Zjawisko to wystÄ™puje wówczas, gdy mÅ‚ody bocian zachowuje siÄ™ nienaturalnie, wykazuje oznaki choroby, kalectwa lub osÅ‚abienia. Takie dziaÅ‚anie jest zachowaniem instynktownym. Wyeliminowanie „podejrzanego” osobnika z gniazda ma na celu unikniÄ™cia zagrożenia dla zdrowych pisklÄ…t. W efekcie populacja nie zostaje osÅ‚abiona, a gatunek jest zasobny w silne osobniki. W przypadku znalezienia żywego pisklÄ™cia, które zostaÅ‚o celowo wyrzucone przez dorosÅ‚e bociany, nie ma sensu wkÅ‚adać go do gniazda, gdyż zostanie z pewnoÅ›ciÄ… usuniÄ™te ponownie. ChcÄ…c ratować pisklÄ™ należy przede wszystkim udać siÄ™ do lekarza weterynarii, który oceni jego stan. Najlepiej oddać ptaka do oÅ›rodka rehabilitacji zwierzÄ…t, gdzie ma szansÄ™ zostać odchowany i wypuszczony na wolność.
Pomoc okaleczonym ptakom
Lotne bociany (dorosłe oraz młode, które samodzielnie opuściły gniazdo) ulegają różnego rodzaju kontuzjom. Najczęściej stają się ofiarami kolizji z liniami energetycznymi. Na skutek zderzenia z niebezpiecznymi przewodami ptaki często doznają uszkodzeń ciała, złamań skrzydeł lub nóg. W przypadku znalezienia rannego bociana należy poddać go badaniu weterynaryjnemu. Najlepiej szukać pomocy w najbliższej placówce zajmującej się leczeniem i rehabilitacją dzikich zwierząt.
Przezimowanie ptaków
Każdego roku niewielka część bocianów pozostaje na zimę w Polsce. Wśród nich są zarówno ptaki osłabione czy okaleczone jak i sprawne fizycznie. W przypadku ptaków w dobrej kondycji, sprawnie latających, które nie odleciały do ciepłych krajów, lecz pozostały na terenach lęgowych, nie należy podejmować żadnych działań ograniczających im swobodę. U części ptaków może dochodzić do zaburzeń instynktu migracji. Ludzie, widząc bociana w okresie jesienno-zimowym z reguły podnoszą alarm i próbują ptaka schwytać i umieścić w niewoli. Choć są przekonani, że działają dla dobra zwierzęcia, mogą wyrządzić mu więcej szkody niż pożytku. Zdrowy bocian, jeśli nie był przetrzymywany i przyzwyczajony do bliskości człowieka, nie pozwoli się złapać. Tego typu próby spowodują jedynie przepłoszenie go z okolicy, w której najwyraźniej potrafi znaleźć pożywienie. Zamiast łapania zdrowego, silnego bociana spotkanego w zimie, można próbować pomóc mu w inny sposób, nie ograniczający jego wolności. W najtrudniejszym okresie, kiedy ziemia i zbiorniki wodne są zamarznięte, rozwiązaniem jest wykładanie pokarmu w postaci surowych, małych ryb lub mięsa z drobnymi kośćmi, podrobów. Dobrze jest zmieniać miejsca karmienia i zakończyć dokarmianie natychmiast po ustąpieniu silnych mrozów. Nie wolno przyzwyczajać ptaka do siebie. Chcąc działać na korzyść zwierząt starajmy się nie likwidować wrodzonego lęku przed człowiekiem. Nieufność i czujność pozwala im przetrwać.
W przypadku chorych, osłabionych osobników bądź kalekich, które nie mają sił, aby podjąć wędrówkę wskazane jest interweniować, gdyż zwierzęta te są skazane na śmierć.
Poniżej przedstawiamy punkty, w których można poszukiwać pomocy dla poszkodowanych bocianów oraz innych dziko żyjących zwierząt:
1. Złotówek 1, 55-106 Zawonia; Pod patronatem Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu tel. 71 312-71-11 tel. kom. 663-521-895
2. OÅ›rodek Rehabilitacji ZwierzÄ…t „ KÄ…tna”; KÄ…tna 7, 55-093 KieÅ‚czów tel. 502 518 855 lub 71 314 75 66
3. Centrum Edukacji Ekologicznej i Krajoznawstwa „ Salamandra” MyÅ›libórz 11, 59- 411 Paszowice tel. 76 870 80 02