Porady językoznawcy

Odmiana nazwisk
Z ogólnej zasady czy też zalecenia językoznawców dotyczących odmiany nazwisk polskich i obcego pochodzenia jasno wynika, że jeśli jest możliwe przyporządkowanie nazwiska do jakiegoś wzorca odmiany, należy to uczynić. Stosując którykolwiek z wzorców odmiany, bierzemy pod uwagę kilka kryteriów, mianowicie płeć nosiciela nazwiska, zakończenie nazwiska, sugerujące wzorzec odmiany, narodowość nazwiska.
Nazwiska żeńskie
Nazwiska kobiet kończące się na: -a, - ska, -cka, -dzka, -ewa, -owa odmieniają się jak
Przymiotniki, czyli Zajączkowska - Zajączkowskiej, Kowalska - Kowalskiej, Przybyszewska - Przybyszewskiej, Górska - Górskiej. Pozostałe nazwiska żeńskie zakończone na -a odmieniają się jak rzeczowniki pospolite o podobnym zakończeniu: Bakuła - Bakuły, Halama - Halamy. Nazwiska panieńskie zakończone przyrostami -ówna, -anka odmieniają się jak rzeczowniki: Strzelczykówna - Strzelczykówny. Wszystkie pozostałe nazwiska żeńskie są nieodmienne.
W przypadku innych nazwisk o formie przymiotnikowej, np. Budny, Górny, Wielki, Wysoki, kobiety mają możliwość dokonania wyboru formy. Mogą przyjąć formę męską lub żeńską, np. Anna Budny albo Anna Budna. Jeśli jednak forma podstawowa nazwiska przymiotnikowego jest żeńska, np. Górna, nazwisko to odmieniamy (Górna - Górnej), jeżeli zaś została przyjęta forma męska, jest ona nieodmienna (ta Górny, o tej Górny).
Dwuczłonowe nazwiska żeńskie odmieniamy następująco:
- jeżeli oba człony nazwiska zakończone są na -ska, -cka, -owa, -ina, wówczas każdy odmienia się wg podanej zasady.
- Nowak-Borowy, Walewicz-Górny pozostają nieodmienne zgodnie z przyjętą męska formą.
Należy również pamiętać, że na pierwszym miejscu występuje nazwisko rodowe (Skłodowska-Curie) oraz o poprawnej pisowni nazwisk żeńskich dwuczłonowych, pomiędzy dwoma składnikami bowiem nie występują spacje, tylko myślnik, np. Pawlikowska-Jasnorzewska, Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej.
Zasady odmiany nazwisk męskich oraz w liczbie mnogiej pojawią się w następnych numerach WŻ.

A. Krystaszek