Apel do rodziców

Czytaj dziecku, wzmacniaj więź

Rodzina odgrywa niezwykle ważną rolę w kształtowaniu u dzieci nawyków czytania.

To właśnie w domu rodzinnym ma miejsce pierwszy kontakt dziecka z książką. Podczas kolejnego etapu - nauki w szkole- możemy te nawyki i zamiłowania rozwijać i kształtować. Aby osiągnąć jak najlepsze efekty, sprawić, by książki stały się dla dziecka ważne, rodzice i szkoła powinni ze sobą współpracować.
W ostatnich latach obserwujemy gwałtowny wzrost informacji i wiedzy. Dla każdego jest oczywiste, że kto nie czyta, ten nie nadąża za zmianami we współczesnym świecie.
Kiedyś to książka była głównym źródłem uzyskiwania wiedzy o życiu i świecie. Dziś, w dobie wszechobecnej telewizji i Internetu, nastąpił dramatyczny spadek czytelnictwa.
Badania wskazujÄ…, że obecnie dzieci coraz częściej spÄ™dzajÄ… wolny czas na oglÄ…daniu telewizji, „buszowaniu” po Internecie, grach komputerowych, sÅ‚uchaniu muzyki.
Przyczyn takiego stanu należy poszukiwać w systemie wartości preferowanym w naszej kulturze. Przeprowadzone badania czytelnicze potwierdzają spadek zainteresowania książką na rzecz środków masowego przekazu.
„Wielu ma rywalów książka w naszych czasach - pisaÅ‚ JarosÅ‚aw Iwaszkiewicz - i przez to może staje siÄ™ niemodna. Radio, telewizja, kino - lwiÄ… część zabraÅ‚y te wynalazki z uroku książki! Jednej rzeczy nie mogÄ… jej zabrać: jej ciszy, jej milczenia. Milczenie książki jest tym elementem, który na nas najwyraźniej dziaÅ‚a. Milczenie to czara, którÄ… możemy napeÅ‚nić wÅ‚asnÄ… treÅ›ciÄ…, wÅ‚asnÄ… wyobraźniÄ…. Kino, telewizja, narzucajÄ… nam obraz, nie pozwalajÄ… go uzupeÅ‚nić na swój sposób. Książka utwierdza naszÄ… indywidualność, wybrania naszÄ… osobowość przed atakiem wszystkiego, co brutalne, napastliwe w naszej dzisiejszej kulturze.”
Jeśli chcemy, aby nasze dziecko czytało, musimy poświęcić mu więcej czasu i codziennie opowiadać mu baśnie, czytać bajki, opowiadania, wiersze. Dziecko musi widzieć rodziców czytających.
Dlatego też w naszym kraju podejmowane są różnorodne inicjatywy, mające na celu uświadomienie, jak wiele szans możemy dać sobie i naszym dzieciom wybierając czytanie. Najpopularniejsza z nich to kampania "Cała Polska czyta dzieciom" (do której postanowiła przyłączyć się także nasza szkoła, inicjując głośne czytanie dzieciom przez zaproszonych gości). Ma ona zachęcić dorosłych do codziennego czytania dzieciom dla przyjemności, ponieważ w dzisiejszym świecie mediów tylko w ten sposób można wychować czytelnika. Chodzi tu zresztą nie tylko o kolejną przeczytaną książkę, ale o czas wspólnie spędzony, budowanie więzi i zaufania, możliwość pytań i rozmowy, bliski kontakt dający dziecku poczucie bezpieczeństwa.
Książki rozwijają wyobraźnię i inteligencję dziecka, wzbogacają jego słownictwo, zachęcają do samodzielnej lektury. Mogą też wspomagać nas w naszych działaniach wychowawczych, dodać mocy i trafności naszym nieporadnym często słowom, gdy mówimy o podstawach naszej moralności: odwadze, poświęceniu, uczciwości, szacunku dla ludzi odmiennych od nas.

Wybierając odpowiednią lekturę, możemy sprawić, że nasze dziecko utożsamiać się będzie z książkowym bohaterem, uczyć wartości moralnych (szczególnie w przypadku dzieci młodszych, u których fascynacja postacią literacką jest bardziej dosłowna, a granice między fikcją i rzeczywistością słabsze). Dzięki bajkowym postaciom, dzieciom łatwiej jest nieraz zrozumieć codzienne sprawy, uporządkować swój świat. Podpowiedzi zawarte w opowieściach, pomogają im poradzić sobie z problemami, zrozumieć siebie i innych, porozumieć się z rówieśnikami.
Książki rozwijają również dziecięcą wrażliwość, wyzwalają empatię. Obserwując reakcję dziecka na czytany tekst, wiele możemy dowiedzieć się o tym, co go cieszy, nurtuje lub niepokoi. Pozwalajmy na pytania i prowokujmy do rozmów o przeczytanych książkach. Często rozmowy te przechodzą od problemów zarysowanych w lekturze do tych najbardziej dla nas ważnych, z którymi aktualnie boryka się nasze dziecko. Wiedzieć o tym powinni wszyscy ci rodzice, którzy żalą się na brak kontaktu ze swoją nastoletnią pociechą..
Badania naukowe potwierdzają, że głośne czytanie dziecku buduje mocną więź między dorosłym i dzieckiem, uczy myślenia, poprawia koncentrację, wzmacnia poczucie własnej wartości dziecka, poszerza wiedzę ogólną, ułatwia naukę, pomaga odnieść sukces w szkole, a także zapobiega uzależnieniu od telewizji i komputerów oraz chroni przed zagrożeniami ze strony masowej kultury i kształtuje nawyk czytania i zdobywania wiedzy na całe życie.

Pamiętajmy o tych zaletach. Wprowadźmy w naszych domach rytuał głośnego czytania dziecku przynajmniej 20 minut dziennie.
Musimy pamiÄ™tać jednak o tym, że czytanie powinno siÄ™ dziecku zawsze kojarzyć z przyjemnoÅ›ciÄ… i radoÅ›ciÄ…, a nie przymusem, nudÄ…, czy wrÄ™cz karÄ…. „MÄ™czennicy” siedzÄ…cy nad „nakazanÄ…” książkÄ… (pod czujnym okiem rodziców) majÄ… maÅ‚e szanse zostania w przyszÅ‚oÅ›ci dobrymi czytelnikami.
Specjaliści zalecają, aby wybierać do czytania dzieciom taką książkę, która podoba się również rodzicom. Brak entuzjastycznego podejścia da bowiem o sobie znać. Należy również pamiętać, że dzieci mają swoje ulubione książki i być przygotowanym na czytanie ich "na okrągło".

JeÅ›li chcemy, aby nasze dziecko chÄ™tniej samo siÄ™gaÅ‚o po książki, powinniÅ›my stworzyć mu jego wÅ‚asnÄ… biblioteczkÄ™. Nie muszÄ… to być książki drogie (tanie książki możemy kupić w antykwariatach czy na kiermaszach). Podarujmy dziecku książkÄ™ zamiast kolejnej lalki „pod choinkÄ™”, zaprowadźmy je do biblioteki, wybierzmy wspólnie z nim książkÄ™ w ksiÄ™garni. Kupmy mu czasopismo, razem rozwiÄ…zujmy zagadki, rebusy, krzyżówki. Kontrolujmy, ile czasu spÄ™dza przed komputerem.
Przede wszystkim jednak - bądźmy przykładem - dzieci powinny widzieć dorosłych pogrążonych we własnych lekturach.
W domach, gdzie książka jest częstym gościem, gdzie już najmłodszym maluchom czyta się i czyta wspólnie z nimi, gdzie rozmawia się o książkach (bo i rodzice chętnie sięgają po książki) - tam chyba nie ma problemu z tym, że dziecko nie chce czytać
Jeśli od najmłodszych lat uda nam się ukształtować pozytywny stosunek do czytania, będzie on procentował w całym późniejszym życiu dziecka. Dzieci, którym czytano, potrafią mądrzej myśleć, mają większą wiedzę, podejmują lepsze decyzje, zwykle radzą sobie w życiu, w szkole i w późniejszej pracy.

Czytać albo nie czytać? Wybór należy do Państwa.

Ewa Andrzejewska - nauczyciel - bibliotekarz
Jadwiga Dorabiała - pedagog szkolny