Porady językoznawcy

Czworaczki
Kilka dni temu całą Polskę obiegła radosna wiadomość o przyjściu na świat w Gdańsku czworaczków. Wszystkie są płci żeńskiej, stąd mały dylemat odnośnie do odmiany, czy można na przykład powiedzieć w dopełniaczu l.mn., że nie ma czworaczek albo rodzina czworaczek, podobnie jak dziewczynek? Niestety Czworaczki mają w dopełniaczu jedynie końcówkę -ów, niezależną od płci dzieci.

Toczek/ fascynator
Toczek to rodzaj damskiego nakrycia głowy, zazwyczaj ma kształt małego kapelusika bądź ronda, czasem zdobiony piórami, siatkami, klamrami, wykonany z tkanin lub filcu. Sezon weselny zmierza wprawdzie ku końcowi, jednak dekoracje głowy takie jak toczek nadają się również na wieczorne imprezy czy koktajle właściwie przez cały rok.
Funkcjonuje też inna nazwa - fascynator - zapożyczona z Wielkiej Brytanii, gdzie na wszystkich znaczących imprezach, np. wyścigi konne w Ascot, nie ujrzymy właściwie żadnej kobiety bez oryginalnego, wyszukanego i sporych rozmiarów fascynatora, dobranego odpowiednio do reszty stylizacji.

IKEA
IKEA - odmieniać czy nie odmieniać?
W języku szwedzkim deklinacja rzeczowników zachowała się naprawdę szczątkowo, więc przypuszczalnie szefowie koncernu uważają, że nieodmienianie tej nazwy jest czymś zupełnie naturalnym. Przypomnijmy, że w formie odmienionej różniłaby się ona dość znacznie i mogłaby nie być skutecznie rozpoznawana przez klientów, por. IKE-i, IKE-ę, IKE-ą Użytkownicy języka polskiego mają często problem z odmianę tego slowa, ale warto pamiętać, że słowo IKEA jest skrótowcem (pierwsze litery czterech nazw związanych z założycielem tego koncernu; jego imienia, nazwiska i dwóch nazw miejscowości), skrótowce często są nieodmienne. Oprócz oficjalnej formy IKEA, używanej np. na stronach internetowych firmy, używa się też formy Ikea, której wartość marketingowa niewiele traci na odmianie (por. Ikei, Ikeę, Ikeą). Jeśli natomiast czytelnika razi konstrukcja typu zakupy w IKEA, trafnym rozwiązaniem może być poprzedzanie słowa IKEA odmienionym rzeczownikiem, np. sieć IKEA, sieci IKEA, itd.
Jednak nawiÄ…zujÄ…c do wypowiedzi z wykÅ‚adu Prof. J. Miodka, „proszÄ™ siÄ™ nie bać odmiany tego sÅ‚owa i spokojnie sobie do Ikei chodzić, mebelki jakieÅ› Å‚adne wybierać.”

Patrzeć niewidzącym wzrokiem
To metafora, a ściślej ujmując - oksymoron, czyli zestawienie wyrazów o przeciwstawnych znaczeniach. W tym przypadku odnosi się do osób, które mają w dobrym stanie narząd wzroku, mimo tego z jakiegoś powodu - np. pod wpływem silnych przeżyć i emocji - patrzą obojętnie, tak jakby niczego nie widziały.

A. Krystaszek