Porady językoznawcy

Statua
Istnieje bardzo wiele wyrazów w języku polskim, które są rzadko używane w niektórych przypadkach, a gdy zastosujemy je w odmianie, brzmią one co najmniej dziwnie i sprawiają sporo problemów z powodu kłopotliwej odmiany zwłaszcza w liczbie mnogiej, np:
L.p. M. statua,
D. statui,
C. statui,
B. statuÄ™,
N. statuÄ…,
Msc. Statui,
W. statuo!
L.Mn. M. statuy;
D. statui,
C. statuom,
B. statuy,
N. statuami,
Msc. statuach,
W. statuy!
Powiemy więc: Zosia oglądała na wycieczce w parku pięć statui (a nie: statuj); Zachwycałem się zabytkowymi statuami (a nie: statujami ani statułami) we Włoszech.

Pokojów/ pokoi
Istnieją ciągłe dywagacje na temat odmiany w liczbie mnogiej wyrazów pokój, rodzaj. Wyjaśnienie jest następujące, po samogłosce pierwszeństwo daje się zakończeniu -jów, ale -i (nie -ji!) w tej pozycji też jest akceptowane, niekiedy z zastrzeżeniem, że w języku potocznym. Tak więc np. pokojów lub pokoi, nie pokoji (-ji jest poprawne po spółgłosce, np. misji). Złodziei/ złodziejów - obie formy są poprawne, jednak sytuacja jest taka sama jak w przypadku pokojów; rodzajów - forma poprawna/ rodzai - tylko potocznie. Od każdej reguły istnieje sporo wyjątków i nie zawsze można włączyć wyraz w odpowiednie ramy schematu.

Przy pomocy, za pomocÄ…
Pierwsze wyrażenie, czyli 'przy pomocy' należy zasadniczo stosować w odniesieniu do istot żywych (ludzi, zwierząt), drugiego zaś używać wówczas, gdy ma się na myśli przedmiot czy narzędzie służące do wykonania czegoś, narzędzie, maszynę, środek chemiczny, itp. albo gdy chodzi o pojęcia, zjawiska, metody, sposoby, słowa itp. Niestety to rozróżnienie rzadko bywa przestrzegane, mimo prostej reguły. Powiemy więc: Wyczyściłam te sofę za pomocą nowego środka od Joli. Tylko za pomocą internetu mogę kontaktować się z przyjaciółką z Kanady. Wygrałam sprawę o majątek po dziadkach przy pomocy znakomitego adwokata. Kowalscy przy pomocy swoich rodziców ostatnio ukończyli budowę domu.

A. Krystaszek