Okiem socjologa

Publiczna przestrzeń małego miasta - targ

Targowisko jest specyficznym obszarem małego miasta, pełni bowiem rolę swoistej enklawy dla wszystkich przebywających w jej obrębie ludzi. Tu nikt nie cieszy się przywilejem szczególnego prawa do zajmowania jakiegoś miejsca. Każdy, niezależnie od tego, czy jest kobietą, czy mężczyzną; niezależnie od wieku, tego czy jest miejscowym czy przyjezdnym ma pełne prawa do przebywania tutaj na takich samych warunkach. Tracą tu na znaczeniu wszelkie zaszłości, animozje czy też sympatie, które w codziennych relacjach są żywe i trwałe. Posiadanie towaru do zbycia lub chęć jego zakupienia usprawiedliwia obecność każdego, a zarazem gwarantuje jego równość w stosunku do wszystkich innych przebywających na tym terenie . Tu każdy każdego może zagadnąć, każdy z każdym może ubić interes, nie ma lepszych czy gorszych. Targ wprowadza neutralność. Jest swego rodzaju strefą bezcłową, w której zostają zawieszone wszelkie społeczne i kulturowe waloryzacje, obowiązujące w innych częściach miasta. Tu jedynie pieniądz jest wyznacznikiem wartościowania i hierarchii, wszystko inne chwilowo ginie w tle, ulegając czasowemu wyłączeniu. Praktyka społeczna wskazuje, że reguła ta obowiązuje wszędzie tam, gdzie punktem wyjścia społecznych działań staje się kapitał i proces wymiany.
Wybitny angielski ekonomista i filozof, ojciec liberalizmu Adam Smith zbudował całą swoją koncepcję społeczną zwaną teorią porządku naturalnego, wychodząc od twierdzenia, że życie społeczne jest jedynie pochodną wolnego rynku i przyrodzonej ludziom chęci wymiany. Podkreślając rolę Opatrzności, która nadała światu ten naturalny porządek, Smith był głęboko przekonany o tym, że to Bóg chciał ładu kapitalistycznego, a człowiek kierując się w swym postępowaniu przede wszystkim egoistyczna zasadą zysku, mimowolnie wypełnia wolę boską tworząc społeczeństwo.
Patrząc na to, co się dzieje wokół nas, trudno nie przyznać tej myśli logiki, konsekwencji i spójności.

Dr Krzysztof Sztalt- adiunkt w Instytucie Socjologii Uniwersytetu Wrocławskiego, socjolog kultury, historyk idei, były żmigrodzianin.

sztaltk