Okiem socjologa

Publiczna przestrzeń małego miasta-zagospodarowywanie

Publiczna przestrzeń małego miasta jest zawsze na swój sposób zagospodarowywana przez jego mieszkańców. Jak to się odbywa?
Otwarta przestrzeń miasta w znacznej mierze zarezerwowana jest dla mężczyzn. Oni zajmują ławki na rynku, na skwerkach czy w parkach. Przesiadując na nich, prowadzą niekończące się rozmowy, opowiadają swoje przygody i miejscowe anegdoty, piją ukradkiem tanie wino, czasem uda im się uzbierać na butelkę wódki, po konsumpcji której zapadają w krótkotrwały sen, budząc się w momentach jakichś ważnych wydarzeń, jakby cały czas byli na posterunku. Są wśród nich stali bywalcy. Ciągle można zobaczyć tych samych panów w stałych miejscach. Okupują całymi godzinami, dniami, tygodniami, miesiącami, latami swoje ławki. Zrośli się z nimi tak, że aż trudno nam wyobrazić ich sobie w innym kontekście. Skrupulatnie śledzą wydarzenia wokół siebie, starając się nic nie przeoczyć. Każdy, najmniejszy nawet, fakt traktują jako godny odnotowania a następnie, po opatrzeniu właściwym komentarzem, włączenia w społeczny obieg informacji.
Eksponowane miejsca bywają także zajmowane przez młodzież. Przebywanie w nich jest formą demonstrowania swej obecności w mieście. Prowadzą tam rozmowy (najczęściej bardzo głośne), palą papierosy, plują- wszystkie te zabiegi podświadomie służą swoistemu naznaczaniu przestrzeni. Okazywaniu wszem i wobec swojego prawa do niej, a także niejako adaptują ją- pozwalają poczuć się w niej bezpiecznie, nadać jej piętno własności.
Przyswajanie przestrzeni stanowi stały kadr naszej codziennej egzystencji. Atawizm terytorialności leży bardzo głęboko w naszej psychice, a małe miasto jest rodzajem laboratorium ukazującym go w całej jaskrawości.
O miejscu kobiet w publicznej przestrzeni małego miasta w następnym numerze WŻ. Wesołych Świąt i szczęśliwego Nowego Roku!

Dr Krzysztof Sztalt- adiunkt w Instytucie Socjologii Uniwersytetu Wrocławskiego, socjolog kultury, historyk idei, były żmigrodzianin.