Spotkanie z księciem Karolem

Książę Walii i żmigrodzka baszta

W połowie marca gościł w naszym kraju z oficjalną wizytą książę Karol wraz z małżonką. Program wizyty przewidywał takie punkty jak spotkanie z prezydentem Lechem Kaczyńskim, premierem Donaldem Tuskiem, książę odwiedził także między innymi muzeum poświęcone księdzu Popiełuszce, oraz zawitał do Białowieży. We wtorek 16 marca, jednym z punktów programu było spotkanie w Belwederze, w którym uczestniczyła kilkunastoosobowa delegacja przedstawicieli samorządów, placówek kulturalnych i właścicieli zabytkowych pałaców na Dolnym Śląsku. W gronie tym silną reprezentacją mógł pochwalić się Żmigród: wśród zaproszonych gości był Zdzisław Średniawski, wieloletni burmistrz Żmigrodu, obecnie Wicewojewoda Dolnośląski, oraz obecny gospodarz gminy, Robert Lewandowski. Silny związek z naszym terenem ma również właścicielka zamku w Łomnicy, blisko jak się okazało spokrewniona z rodziną Hatzfeldtów. Skąd idea tego spotkania? Książę Karol aktywnie działa na rzecz przywracania dawnej świetności zabytkowym pałacom, któremu to celowi poświęcona jest działalność jego fundacji. Na początku cała uwaga fundacji skierowana była na obiekty w Wielkiej Brytanii. Okazuje się, że pomimo unormowanego stanu prawnego zabytków i większych niż w naszym kraju środków, jakie można zdobyć na ich ratowanie, tam także jest wiele do zrobienia. Z czasem uwaga Karola i osób z fundacji skupiła się na zabytkach w naszym kraju, z wyróżnieniem tych z Dolnego Śląska. Jednym z ważnych przyczynków było z pewnością opracowanie pod tytułem”Silesia: The Land of Dying Country Houses”, którego autorzy Marcus Binney, Kit Martin i Wojciech Wagner pokazują pełną paletę pereł architektonicznych naszego regionu. Niestety, wiele z nich już dawno, mówiąc delikatnie, wyzbyło się świetności, dla wielu to ostatnie chwile, by je odratować. I właśnie ten temat zdominował spotkanie robocze w ambasadzie Wielkiej Brytanii w Warszawie, w którym uczestniczyli także autorzy opracowania. Ustalono stworzenie programu pilotażowego dla ratowania obiektów na Dolnym Śląsku. Zwrócono także uwagę na zasadniczy problem - ponad osiemset zamków i pałaców w Polsce nie ma uregulowanego statusu prawnego. Z racji powojennych zmian, czterdziestu paru lat państwa ludowego, nie było mowy o dziedziczeniu ich przez potomków właścicieli z danego rodu, co tylko przypieczętowała nacjonalizacja. Obiekty stawały się częścią majątku na przykład PGR-ów, a z czasem piątym kołem u wozu kolejnych właścicieli. Po osiemdziesiątym dziewiątym roku, często zrujnowane, przechodziły na własność samorządów. A przemiany ustrojowe i gospodarcze ich renowację odsuwały na dalszy plan. Dlatego przykład Żmigrodu, gdzie zespół pałacowy doczekał się renowacji, czy obiekt w Łomnicy były przedstawione jako dobre praktyki działań zmierzających do ratowania zabytków. Efekty rozmów, które odbyły się o godzinie 15.00, już po 18.00 zostały przedstawione księciu Karolowi, podczas spotkania w Belwederze, którego gospodarzem był minister Bogdan Zdrojewski.

- Spotkanie w grupie roboczej, a następnie z księciem Walii, było doskonałą okazją do zaprezentowania, tego co udało się osiągnąć w Żmigrodzie. Renowacja pałacu zainicjowana przez burmistrza Zdzisław Średniawskiego z którym pracowałem jako zastępca, a następnie kontynuowana przeze mnie, to lata starań i ciężkiej pracy. Ten proces zresztą trwa nadal. Przecież już na dniach rozpoczyna się kolejny etap renowacji, tym razem świetność odzyska nasz pałacowy park, czego również nie omieszkałem przedstawić zebranym - ocenia Robert Lewandowski. Podczas rozmów w Belwederze ustalono także, iż uczestniczący w nich Andrzej Kubik, dolnośląski konserwator zabytków, wytypuje sześć do ośmiu obiektów o istotnej wartości historycznej, spełniającej określone kryteria, względem których zostaną podjęte prace zmierzające do ich restauracji. Minister Zdrojewski poinformował zebranych o rozmowach ze swoimi odpowiednikami państw Unii Europejskiej, których wynikiem miałyby być większe środki finansowe przeznaczone w przyszłym budżecie wspólnotowym na ratowanie zabytków. Książę Karol podkreślał, że odnawianie obiektów, musi iść w parze z dbaniem o akceptację lokalnych społeczności dla tych inicjatyw. Odrestaurowane pałace muszą żyć i służyć mieszkańcom. Podczas rozmów zdementował także spekulacje, które towarzyszyły wizycie, że zamierza zakupić jakąś zabytkową nieruchomość na Dolnym Śląsku.

Andrzej Krzywda