Porady językoznawcy
Bardziej roztropna
W jÄ™zyku polskim obowiÄ…zujÄ… staÅ‚e zasady stopniowania przymiotników. Jeżeli przymiotnik stopniuje siÄ™ regularnie, np.: mÄ…dry, mÄ…drzejszy, najmÄ…drzejszy, czyli przez dodanie pewnej czÄ…stki sÅ‚owotwórczej, nie należy stopniować go opisowo, mianowicie przez dodanie przysłówków bardziej i najbardziej. Poprawne sÄ… zatem formy: ”roztropniejszy”, „ciekawszy”, „przytulniejszy”, niepoprawne sÄ… wyrażenia: bardziej roztropny, bardziej ciekawy, bardziej przytulny.
Efemeryczny
Ten przymiotnik pochodzenia greckiego
(gr. ephemeros) oznacza dosłownie jednodniowy. Efemeryczny to niepotrzebne zapożyczenie, ponieważ w polszczyźnie ma kilka odpowiedników, np.
krótkotrwały, ulotny, jednodniowy.
Internacjonalizm „efemeryczny” przez nieco nadrealistyczne znaczenie czÄ™sto pojawia siÄ™ w jÄ™zyku literatury fantastycznej i w baÅ›niach. Najczęściej popeÅ‚nianym bÅ‚Ä™dem w zwiÄ…zku z tym wyrazem jest używanie go w znaczeniu: zagadkowy, tajemniczy, niezwykÅ‚y.
Pełen komplet
Wyrażenie ”peÅ‚en komplet” to kolejny przykÅ‚ad tautologii, omawianych we wczeÅ›niejszych PJ. ”Komplet” stanowi zestaw wszystkich możliwych elementów, nie powinniÅ›my zatem dodawać do niego wyrazu „peÅ‚en”, by wzmocnić jego treść.
Por / Pora
Por to dÅ‚uga, zielona roÅ›lina - element tzw. „wÅ‚oszczyzny”, pora natomiast to moment dnia, miesiÄ…ca, roku, itp. W jÄ™zyku polskim rzeczowniki „por” i „pora” to paronimy - wyrazy znaczÄ…ce zupeÅ‚nie co innego, ale graficznie i brzmieniowo różniÄ…ce siÄ™ dosÅ‚ownie drobnym elementem - tu literÄ… i gÅ‚oskÄ… „a”. Por odmienia siÄ™ nastÄ™pujÄ…co: ten por, nie ma pora, kupiÄ™ por lub pora, zapomniaÅ‚am o porze, zupa z porem, a w liczbie mnogiej - nie uprawa pora, a uprawa porów.
Uderzyłam się w komodę
Jest to nielogiczne i niepoprawne sformułowanie, uniemożliwiające prawidłowy odbiór przekazywanej informacji. Nadawca powinien powiedzieć np.: Uderzyłam się w rękę o komodę. W tym zwrocie występuje błąd językowy, polegający na pominięciu pewnej części wypowiedzi, co nazywa się elipsą.
Widzieć naocznie
Jest to kolejny przykÅ‚ad pleonazmu. Naturalnie jest on bÅ‚Ä™dem jÄ™zykowym. Już samo sÅ‚owo „naoczny” oznacza, że ktoÅ› coÅ› widziaÅ‚ osobiÅ›cie - nie należy wiÄ™c podwajać jego treÅ›ci. Wyraz ten może natomiast wchodzić w inne zwiÄ…zki, np. naoczny Å›wiadek.
Wysoki wzrost
Wyrażenie to jest tautologią, czyli podwojeniem treści. Poprawnie wystarczy powiedzieć: był wysoki, ponieważ jest oczywiste, że chodzi wyłącznie o wzrost.
A. Krystaszek